بیمار خانمی 62 ساله است که در پی تروما، بخشی از استخوان های نواحی تمپورال، فرونتال و پریتال سمت چپ جمجمه خود را از دست داده است. در نتیجه این دیفکت استخوانی، بیمار به منظور طراحی و ساخت پروتز سفارشی کرانیال ارجاع داده شد.

پروفایل پزشک

دکتر محسن سلطانی گردفرامرزی

• متخصص جراحی مغز و اعصاب
• فلوشیپ جراحی ستون فقرات

شبیه سازی قبل عمل

به‌منظور طراحی دقیق پروتز کرانیال و دستیابی به حداکثر تطابق آناتومیک، فرآیند برنامه‌ریزی پیش از عمل بر پایه داده‌های تصویربرداری توموگرافی کامپیوتری (CT scan) بیمار انجام شد. تصاویر به‌دست‌آمده به محیط نرم‌افزارهای تخصصی مهندسی پزشکی منتقل شده و بازسازی سه‌بعدی جمجمه صورت گرفت.در راستای بازسازی دیفکت استخوانی، از تکنیک قرینه‌سازی (Mirroring) بر اساس سمت سالم جمجمه استفاده شد.
به‌این‌منظور، لندمارک‌های آناتومیکی شاخص شامل نازیون، سوپرااوربیتال ریج، قوس زیگوماتیک به‌عنوان نقاط مرجع انتخاب شدند. این لندمارک‌ها نقش کلیدی در تعیین صفحات مرجع و بازسازی دقیق کانتورهای طبیعی جمجمه ایفا نمودند و امکان دستیابی به تقارن مناسب را فراهم کردند.

پس از بازسازی هندسه ناحیه دیفکت، طراحی پروتز سفارشی با در نظر گرفتن الزامات بیومکانیکی و بیولوژیکی انجام شد. ضخامت پروتز به‌صورت یکنواخت و در حدود ۱.۵ میلی‌متر در نظر گرفته شد تا ضمن تأمین استحکام کافی، از افزایش وزن غیرضروری جلوگیری شود.
همچنین، محل‌های مناسب جهت فیکساسیون به شکل فلنج طراحی گردید؛ به‌طوری‌که توزیع نیرو به‌صورت یکنواخت در حاشیه پروتز انجام شود و پایداری اولیه مطلوب حاصل گردد. در طراحی 9 عدد فلنج لحاظ شد که روی هر کدام 2 عدد جای پیچ سایز 1.6 میلی متری تعبیه گردید.
به‌منظور کاهش فشار وارده بر بافت‌های زیرین و تسهیل تبادل مایعات، حفراتی در سطح پروتز تعبیه شد. علاوه بر این، طراحی ساختار به‌صورت مش (متخلخل) به کاهش وزن پروتز و بهبود انطباق آن با بافت‌های اطراف کمک می‌کند. این ویژگی همچنین می‌تواند در بهبود یکپارچگی بافتی و کاهش عوارض احتمالی پس از جراحی مؤثر باشد.
در ادامه، به‌منظور بهبود خصوصیات سطحی و افزایش میزان اینتگریشن با بافت‌های اطراف، سطوح داخلی و خارجی پروتز تحت فرآیند سندبلاست قرار گرفتند تا زبری سطحی کنترل‌شده‌ای ایجاد شود.در نهایت، به‌منظور ارزیابی پیش از جراحی، یک نمونه ترایال از پروتز تهیه گردید تا امکان بررسی میزان کفایت دایسکشن و تطابق اولیه در حین عمل فراهم شود. این مرحله نقش مهمی در کاهش خطاهای حین جراحی و افزایش دقت قرارگیری پروتز نهایی ایفا می‌کند.

عمل جراحی

با توجه به وسعت دیفکت کرانیال و بر اساس طرح درمان از پیش تعیین‌شده، جراحی تحت بیهوشی عمومی انجام شد. با توجه به تصمیم پزشک معالج، دسترسی جراحی از طریق اپروچ کرونال فراهم گردید و پس از کنار زدن فلپ بافت نرم، ناحیه دیفکت استخوانی به‌طور کامل اکسپوز شد.
در ادامه، به‌منظور ارزیابی میزان کفایت دایسکشن و بررسی تطابق اولیه، از ترایال پروتز استفاده شد. پس از حصول اطمینان از قرارگیری مناسب و کفایت فضای ایجادشده، پروتز اصلی در محل نقص قرار داده شد.
در ادامه، تطابق پروتز از نظر حاشیه‌ای و انطباق با ساختارهای آناتومیک اطراف به‌دقت بررسی گردید و پس از تأیید فیت مناسب، پروتز با استفاده از پیچ‌های تیتانیومی در محل خود فیکس شد تا پایداری اولیه مطلوب تأمین گردد. در این مرحله، دقت لازم جهت جلوگیری از اعمال فشار بر بافت‌های زیرین و حفظ ایمنی ساختارهای حیاتی به‌عمل آمد.
در نهایت، پس از شست‌وشوی کامل ناحیه جراحی، فلپ بافت نرم به محل اولیه بازگردانده شده و لایه‌ها به‌صورت آناتومیک و مرحله‌به‌مرحله بسته شدند. بیمار در پایان جراحی به بخش ریکاوری منتقل گردید.

دانلود فایل PDF کیس ریپورت

دیفکت کرانیال با پروتز سفارشی در بیمار ۶۲ ساله | دکتر محسن سلطانی گردفرامرزی