بیمار مردی 24 ساله است که با هدف بهبود تناسب اجزای تحتانی صورت به پزشک معالج مراجعه کرده است. در معاینات بالینی و بررسی های تصویربرداری، ناهنجاری اسکلتی یا نقص قابل توجه بافت نرم مشاهده نشد. با این حال بیمار تمایل به افزایش برجستگی چانه و بهبود کانتور زاویه فک داشت. با توجه به اهداف زیبایی بیمار و ارزیابی جراح، انجام جنیوپلاستی همراه با آگمنتیشن دوطرفه زاویه فک با استفاده از پروتزهای شخصی سازی شده، برنامه ریزی شد و بیمار جهت طراحی پروتز زاویه فک سفارشی ارجاع داده شد.
پروفایل پزشک
دکتر پارسا بهنیا
- متخصص جراحی فک و صورت
- دارای بورد تخصصی از دانشگاه شهید بهشتی
شبیه سازی قبل عمل
بهمنظور طراحی دقیق پروتزهای شخصیسازیشده و دستیابی به حداکثر هماهنگی با آناتومی بیمار، فرآیند برنامهریزی پیش از عمل بر پایه دادههای تصویربرداری توموگرافی کامپیوتری (CT Scan) انجام شد. تصاویر بهدستآمده به محیط نرمافزارهای تخصصی مهندسی پزشکی منتقل شده و مدل سهبعدی استخوان بیمار بازسازی گردید.
در مرحله نخست، لندمارکهای آناتومیک و اسکلتی کلیدی بهعنوان نقاط مرجع انتخاب شده و بر اساس آنها صفحه تقارن صورت تعریف گردید. این مرحله امکان ارزیابی دقیق روابط اسکلتی، تحلیل تناسبات صورت و تعیین نیازهای اصلاحی در ناحیه مندیبل و چانه را فراهم ساخت.
سپس شبیهسازی جراحی جنیوپلاستی مطابق طرح درمان انجام شد. بر این اساس، جنیوپلاستی به روشwedge resection طراحی گردید؛ بهطوریکه میزان ریداکشن استخوانی حدود 6 میلیمتر و میزان advancement چانه حدود 8 میلیمتر در نظر گرفته شد. محل برش جراحی جنیوپلاستی در ناحیه مولار اول مندیبل (مزیال دندان 6) درنظر گرفته شد. پس از برداشت قطعه استخوانی به شکل wedge، سگمنت آزاد شده بهصورت قدامی جابهجا شده و در موقعیت جدید فیکس شد تا بهبود پروجکشن چانه و هماهنگی پروفایل صورت حاصل گردد. در ادامه، پس از تعیین موقعیت نهایی چانه، ارزیابی مجدد کانتور فک تحتانی و خط فکی (Jawline) انجام شد. در این مرحله، طراحی پروتزهای شخصیسازیشده زاویه مندیبل بهصورت دوطرفه صورت گرفت تا هماهنگی کلی در فرم فک تحتانی و پیوستگی کانتور ایجاد شود.
در طراحی پروتزها، علاوه بر ایجاد هارمونی در یکسوم تحتانی صورت، آگمنتیشن در ناحیه زاویه و راموس مندیبل نیز مدنظر قرار گرفت. بر اساس دادههای مورفومتریک و مطالعات زیباییشناختی، نسبت عرض مندیبل به عرض زایگوما در مردان بهطور متوسط حدود 0.72 گزارش شده است، در حالی که این نسبت در مقادیر ایدهآل زیباییشناختی اسکلت صورت حدود 0.78 در نظر گرفته میشود. در این بیمار، با توجه به اندازهگیریهای انجامشده (عرض زایگوما 13.2 سانتیمتر و عرض مندیبل 9.7 سانتیمتر)، نسبت مذکور تقریباً در محدوده 0.73 بوده و بنابراین نزدیک به مقدار میانگین گزارششده (0.72) ارزیابی شد.
بر این اساس، آگمنتیشن لترال حدود 3 میلیمتر بهعنوان مقدار بهینه جهت اصلاح نسبتها و بهبود کانتور زاویه مندیبل در طراحی لحاظ شد. در نهایت، طرح نهایی پس از بررسی تطابق آناتومیک، ارزیابی معیارهای زیباییشناختی و تأیید جراح، جهت ساخت پروتزهای سفارشی نهایی گردید.
عمل جراحی
جراحی بیمار با توجه به ماهیت زیبایی درمان و اهمیت عدم وجود اسکار و خط بخیه قابل مشاهده بر روی صورت، از طریق رویکرد داخل دهانی انجام شد. پس از ایجاد دسترسی مناسب، دو قطعه پروتز شخصیسازیشده زاویه مندیبل در موقعیت از پیش تعیینشده قرار داده شدند. در ادامه، با در نظر گرفتن موقعیت پروتزهای زاویه فک و تأثیر آنها بر کانتور نهایی صورت، برش و جابهجایی جنیوپلاستی بهصورت Intraoperative و بر اساس خط فکی (Jawline) ایجادشده و بوردر تحتانی صورت، بهینهسازی شد تا هماهنگی مطلوبی میان برجستگی چانه و کانتور جدید فک تحتانی حاصل گردد.
پس از حصول نتیجه مطلوب، فیکساسیون قطعات با استفاده از پیچهای تیتانیومی انجام شد. پیچگذاری پروتزهای زاویه فک نیز با استفاده از سیستم تروکار صورت گرفت که امکان فیکساسیون دقیق پروتزها را فراهم نمود.
در پایان، پس از اطمینان از پایداری فیکساسیونها و دستیابی به کانتور مطلوب در یکسوم تحتانی صورت، فلپها در محل خود بازگردانده شده و زخم بهصورت لایهای بخیه گردید.جراحی بیمار با توجه به ماهیت زیبایی درمان و اهمیت عدم وجود اسکار و خط بخیه قابل مشاهده بر روی صورت، از طریق رویکرد داخل دهانی انجام شد. پس از ایجاد دسترسی مناسب، دو قطعه پروتز شخصیسازیشده زاویه مندیبل در موقعیت از پیش تعیینشده قرار داده شدند. در ادامه، با در نظر گرفتن موقعیت پروتزهای زاویه فک و تأثیر آنها بر کانتور نهایی صورت، برش و جابهجایی جنیوپلاستی بهصورت Intraoperative و بر اساس خط فکی (Jawline) ایجادشده و بوردر تحتانی صورت، بهینهسازی شد تا هماهنگی مطلوبی میان برجستگی چانه و کانتور جدید فک تحتانی حاصل گردد.
پس از حصول نتیجه مطلوب، فیکساسیون قطعات با استفاده از پیچهای تیتانیومی انجام شد. پیچگذاری پروتزهای زاویه فک نیز با استفاده از سیستم تروکار صورت گرفت که امکان فیکساسیون دقیق پروتزها را فراهم نمود.
در پایان، پس از اطمینان از پایداری فیکساسیونها و دستیابی به کانتور مطلوب در یکسوم تحتانی صورت، فلپها در محل خود بازگردانده شده و زخم بهصورت لایهای بخیه گردید.
فالوآپ
پس از انجام جراحی و قرارگیری پروتزهای شخصیسازیشده زاویه فک همراه با جنیوپلاستی، بیمار در وضعیت پایدار و رضایتبخشی قرار داشت. معاینات پس از عمل نشاندهنده تطابق مناسب پروتزها با ساختارهای آناتومیک مجاور، پایداری مطلوب موقعیت آنها و عدم بروز عوارض قابلتوجه بود. ارزیابی نتایج درمان حاکی از بهبود چشمگیر کانتور یکسوم تحتانی صورت، بهبود وضوح خط فکی (Jawline) و ایجاد تناسب بیشتر میان چانه و فک تحتانی بود. همچنین تقارن مناسب دو طرف صورت و پیوستگی طبیعی کانتور مندیبل در بررسیهای بالینی مشاهده شد.
پزشک معالج از نتیجه نهایی درمان رضایت کامل داشت و تأکید نمود که بهرهگیری از طراحی دیجیتال و پروتزهای شخصیسازیشده، امکان دستیابی به نتایج قابل پیشبینی و هماهنگ با اهداف زیباییشناختی بیمار را فراهم کرده است.
